Πώς οι διεθνείς επενδυτές μπορούν να συντονίσουν τη μεταφορά της φορολογικής τους κατοικίας με τον σχεδιασμό της διαμονής τους
Το καθεστώς non-dom στην Ελλάδα αποτελεί μια επιλογή που αξίζει να εξετάσουν οι διεθνείς επενδυτές όταν σχεδιάζουν τη μεταφορά της φορολογικής τους κατοικίας. Προβλέπει έναν σταθερό ετήσιο φόρο επί του εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις, ενώ χωριστές δυνατότητες απόκτησης άδειας διαμονής μέσω επενδύσεων είναι διαθέσιμες για υπηκόους τρίτων χωρών. Ο συντονισμός του φορολογικού σχεδιασμού και των επιλογών διαμονής πριν από τη δέσμευση κεφαλαίων μπορεί να βοηθήσει τον επενδυτή να επιλέξει μια επένδυση που ανταποκρίνεται τόσο στους οικονομικούς του στόχους όσο και στη ζωή που επιθυμεί να διαμορφώσει στην Ελλάδα.
Τι προσφέρει το καθεστώς non-dom στην Ελλάδα
Το άρθρο 5Α του ελληνικού Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος προβλέπει ετήσιο κατ’ αποκοπή φόρο ύψους 100.000 ευρώ επί του εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης για φυσικά πρόσωπα που μεταφέρουν τη φορολογική τους κατοικία στην Ελλάδα και πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις. Το καθεστώς μπορεί να εφαρμοστεί για έως και 15 φορολογικά έτη. Το ποσό του φόρου δεν αυξάνεται ανάλογα με το ύψος του εισοδήματος από το εξωτερικό, παραμένει όμως σταθερή ετήσια υποχρέωση ακόμη και σε έτος κατά το οποίο το εισόδημα μειώνεται.
Το φορολογητέο εισόδημα ελληνικής προέλευσης εξακολουθεί να υπόκειται στους συνήθεις ελληνικούς φορολογικούς κανόνες. Για παράδειγμα, το εισόδημα από την εκμίσθωση ακινήτου στην Ελλάδα δεν καλύπτεται από τον φόρο των 100.000 ευρώ για το εισόδημα αλλοδαπής προέλευσης. Η διάκριση αυτή έχει σημασία κατά την αξιολόγηση της απόδοσης μιας επένδυσης που πραγματοποιείται παράλληλα με τη μετεγκατάσταση.
Ενδεικτικά, ο φόρος των 100.000 ευρώ αντιστοιχεί στο 10% εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης ύψους 1 εκατομμυρίου ευρώ ή στο 5% εισοδήματος ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ. Πρόκειται για αριθμητικές αναλογίες και όχι για τον συνολικό πραγματικό φορολογικό συντελεστή του επενδυτή: δεν περιλαμβάνουν φόρους που οφείλονται στο εξωτερικό ούτε άλλες υποχρεώσεις. Επίσης, δεν τεκμηριώνουν εξοικονόμηση φόρου σε σύγκριση με τη συνήθη ελληνική φορολόγηση. Τα μερίσματα, οι τόκοι, τα μισθώματα και τα επιχειρηματικά κέρδη μπορεί να έχουν διαφορετική φορολογική μεταχείριση. Επομένως, δεν υπάρχει ένα ενιαίο όριο εισοδήματος πάνω από το οποίο το καθεστώς καθίσταται συμφέρον για όλους.
Τα συγγενικά πρόσωπα που πληρούν τις προϋποθέσεις μπορούν να υποβάλουν αίτηση υπαγωγής στο καθεστώς, με πρόσθετο ετήσιο φόρο 20.000 ευρώ ανά άτομο. Ο ορισμός των συγγενικών προσώπων για φορολογικούς σκοπούς περιλαμβάνει συζύγους ή συντρόφους με αντίστοιχο σύμφωνο συμβίωσης, καθώς και ανιόντες και κατιόντες σε ευθεία γραμμή. Ωστόσο, η υπαγωγή στο φορολογικό καθεστώς και η επιλεξιμότητα για την απόκτηση δικαιώματος διαμονής πρέπει να εξετάζονται χωριστά για κάθε μέλος της οικογένειας.
Το καθεστώς καταργεί επίσης την υποχρέωση δήλωσης στην Ελλάδα, για σκοπούς φορολογίας εισοδήματος, του εισοδήματος αλλοδαπής προέλευσης που καλύπτεται από το άρθρο 5Α. Προβλέπει απαλλαγές από τον ελληνικό φόρο κληρονομιάς και δωρεάς για κινητή περιουσία που βρίσκεται στο εξωτερικό και πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένων μεταβιβάσεων προς και από το πρόσωπο που έχει υπαχθεί στο καθεστώς, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες. Τα περιουσιακά στοιχεία που αφορά η απαλλαγή, καθώς και τυχόν φόροι κληρονομιάς στο εξωτερικό, εξακολουθούν να απαιτούν χωριστή αξιολόγηση.
Προϋποθέσεις υπαγωγής και επενδυτική απαίτηση
Ο αιτών δεν πρέπει να ήταν φορολογικός κάτοικος Ελλάδας για τουλάχιστον επτά από τα οκτώ έτη που προηγούνται της μεταφοράς της φορολογικής του κατοικίας. Η συνήθης επενδυτική απαίτηση είναι η πραγματοποίηση επένδυσης τουλάχιστον 500.000 ευρώ σε επιλέξιμα περιουσιακά στοιχεία στην Ελλάδα, με ολοκλήρωση εντός τριών ετών από την υποβολή της αίτησης. Οι επιτρεπόμενες κατηγορίες περιλαμβάνουν ακίνητα, επιχειρήσεις και συγκεκριμένους τίτλους ή συμμετοχές σε ελληνικές οντότητες, σύμφωνα με τους εφαρμοστέους επενδυτικούς κανόνες.
Ειδική εξαίρεση ισχύει για πρόσωπα που κατέχουν και διατηρούν άδεια διαμονής για επενδυτική δραστηριότητα που εμπίπτει στο άρθρο 16 του Ν. 4251/2014, όπως αναφέρεται στο άρθρο 5Α. Δεν πρόκειται για γενική απαλλαγή που καλύπτει κάθε άδεια η οποία προβάλλεται ως «Χρυσή Βίζα». Πριν από την επίκληση αυτής της εξαίρεσης, πρέπει να εξακριβωθούν η ακριβής νομική βάση της υφιστάμενης άδειας και η αντιμετώπισή της υπό το μεταγενέστερο μεταναστευτικό πλαίσιο.
Οι αιτήσεις υποβάλλονται κατά κανόνα έως τις 31 Μαρτίου του οικείου φορολογικού έτους. Οι οδηγίες της ΑΑΔΕ καλύπτουν επίσης αιτήσεις προσώπων που μετέφεραν τη φορολογική τους κατοικία κατά το προηγούμενο φορολογικό έτος και απαιτούν, όπου προβλέπεται, αποδεικτικά στοιχεία μεταφοράς των επενδυτικών κεφαλαίων σε ελληνικό χρηματοπιστωτικό ίδρυμα. Συνεπώς, το χρονοδιάγραμμα της μετεγκατάστασης, της μεταφοράς κεφαλαίων και της υποβολής της αίτησης πρέπει να καθορίζεται εκ των προτέρων.
Πώς συνδυάζονται η Golden Visa και ο φορολογικός σχεδιασμός
Για έναν επενδυτή που είναι υπήκοος τρίτης χώρας, η επιλογή της κατάλληλης μεταναστευτικής διαδικασίας πρέπει να ανταποκρίνεται στην προτεινόμενη επένδυση, στις οικογενειακές του περιστάσεις και στις δραστηριότητες που σκοπεύει να ασκήσει στην Ελλάδα. Οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάγονται σε διαφορετικό πλαίσιο διαμονής.
Μία επιλογή είναι η άδεια διαμονής επενδυτή μέσω αγοράς ακινήτου, γνωστή ως «Χρυσή Βίζα», βάσει του άρθρου 100 του Κώδικα Μετανάστευσης. Το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει συνήθη όρια επένδυσης 800.000 ευρώ σε συγκεκριμένες περιοχές και 400.000 ευρώ στις υπόλοιπες, καθώς και δυνατότητες υπαγωγής με επένδυση 250.000 ευρώ για επιλέξιμες αλλαγές χρήσης ακινήτων και έργα αποκατάστασης διατηρητέων κτιρίων. Ισχύουν επίσης προδιαγραφές για τα ακίνητα και περιορισμοί χρήσης· το τίμημα από μόνο του δεν αρκεί για να θεμελιώσει την επιλεξιμότητα.
Όταν μια επένδυση σε ακίνητο προορίζεται να στηρίξει και τις δύο αιτήσεις, η επιλεξιμότητά της πρέπει να ελέγχεται αυτοτελώς βάσει κάθε συνόλου κανόνων. Η αγορά ακινήτου αξίας 250.000 ή 400.000 ευρώ δεν καλύπτει, από μόνη της, τη συνήθη επενδυτική απαίτηση των 500.000 ευρώ για το καθεστώς εναλλακτικής φορολόγησης. Αντίστοιχα, η επένδυση 500.000 ευρώ δεν θεμελιώνει επιλεξιμότητα για τη Χρυσή Βίζα σε περιοχή όπου το συνήθως απαιτούμενο όριο επένδυσης σε ακίνητο είναι 800.000 ευρώ. Κάθε σχεδιαζόμενη συνδυαστική αξιοποίηση της ίδιας επένδυσης απαιτεί επιβεβαίωση με βάση τα συγκεκριμένα στοιχεία της συναλλαγής.
Οι άδειες διαμονής μέσω χρηματοοικονομικών επενδύσεων βάσει του άρθρου 99 αποτελούν μια ακόμη επιλογή, με χωριστές απαιτήσεις ανάλογα με την επιλεγμένη επένδυση. Η άδεια διαμονής για οικονομικά ανεξάρτητα πρόσωπα βάσει του άρθρου 163 παρ. 8 μπορεί επίσης να είναι κατάλληλη όταν ο αιτών διαθέτει επαρκείς πόρους. Η άδεια αυτή δεν καταργεί την επενδυτική προϋπόθεση του καθεστώτος εναλλακτικής φορολόγησης. Πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι περιορισμοί της ως προς την απασχόληση και την άσκηση ανεξάρτητης οικονομικής δραστηριότητας.
Άδεια διαμονής και φορολογική κατοικία: οι βασικές διαφορές
Η άδεια διαμονής αφορά τη νόμιμη παραμονή στη χώρα. Η φορολογική κατοικία καθορίζει την εφαρμογή των φορολογικών κανόνων. Η κατοχή Χρυσής Βίζας δεν θεμελιώνει, από μόνη της, δικαίωμα υπαγωγής στο άρθρο 5Α. Παρότι οι απουσίες από τη χώρα δεν εμποδίζουν την ανανέωση της άδειας διαμονής επενδυτή μέσω αγοράς ακινήτου, σύμφωνα με τη σχετική διάταξη, αυτό δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως δυνατότητα απόκτησης ελληνικής φορολογικής κατοικίας μέσω μιας αμιγώς τυπικής διευθέτησης.
Τα γενικά κριτήρια φορολογικής κατοικίας στην Ελλάδα περιλαμβάνουν τη μόνιμη ή κύρια κατοικία, τη συνήθη διαμονή και το κέντρο των προσωπικών και οικονομικών συμφερόντων. Η παρουσία στη χώρα για περισσότερες από 183 ημέρες εντός δωδεκάμηνης περιόδου αποτελεί ένα ακόμη νομοθετικό κριτήριο, με την επιφύλαξη εξαιρέσεων. Συνεπώς, η καταμέτρηση των ημερών αποτελεί μόνο μέρος της ανάλυσης. Απαιτείται επίσης εξέταση της ειδικής διαδικασίας του άρθρου 5Α και τυχόν παράλληλης αξίωσης άλλης χώρας να θεωρήσει το πρόσωπο φορολογικό της κάτοικο.
Αξιολόγηση του φορολογικού οφέλους σε διασυνοριακό επίπεδο
Ο φόρος των 100.000 ευρώ δεν αποτελεί υπόσχεση ότι δεν θα οφείλεται φόρος σε άλλη χώρα. Το εισόδημα αλλοδαπής προέλευσης μπορεί να εξακολουθεί να φορολογείται στη χώρα όπου προκύπτει. Οι σχετικοί κανόνες του εσωτερικού δικαίου και η εφαρμοστέα σύμβαση αποφυγής διπλής φορολογίας καθορίζουν ποια χώρα μπορεί να φορολογήσει κάθε επιμέρους πηγή εισοδήματος και υπό ποιους όρους. Το δικαίωμα αξιοποίησης των διατάξεων της σύμβασης πρέπει να ελέγχεται και να μη θεωρείται δεδομένο απλώς επειδή η Ελλάδα έχει εγκρίνει την αίτηση υπαγωγής.
Πριν από τη μετεγκατάσταση, ο επενδυτής πρέπει να λάβει συντονισμένη συμβουλευτική υποστήριξη στην Ελλάδα και στη χώρα αναχώρησης, με καταγραφή της φορολογικής μεταχείρισης κάθε σημαντικής πηγής εισοδήματος. Ο έλεγχος πρέπει να καλύπτει το ενδεχόμενο να εξακολουθεί να θεωρείται φορολογικός κάτοικος της χώρας αναχώρησης, τους εφαρμοστέους παρακρατούμενους φόρους και τυχόν διαθέσιμες φορολογικές ελαφρύνσεις. Οι συνήθεις κανόνες πίστωσης φόρου αλλοδαπής δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτομάτως στον υπολογισμό βάσει του άρθρου 5Α χωρίς προηγούμενο έλεγχο του ειδικού καθεστώτος.
Σχεδιασμός πριν από τη δέσμευση επενδυτικών κεφαλαίων
Το πρακτικό σημείο εκκίνησης είναι η συνδυαστική αξιολόγηση των προϋποθέσεων φορολογικής υπαγωγής και των διαθέσιμων επιλογών διαμονής πριν από την υπογραφή της σύμβασης επένδυσης. Η αξιολόγηση πρέπει να προσδιορίζει το επιλέξιμο περιουσιακό στοιχείο, το ιδιοκτησιακό σχήμα, τις αιτήσεις των μελών της οικογένειας και το χρονοδιάγραμμα υποβολής. Στη συνέχεια, η διατήρηση της επένδυσης, οι καταβολές φόρων και οι ανανεώσεις των αδειών διαμονής πρέπει να παρακολουθούνται χωριστά. Η ΑΑΔΕ επισημαίνει ότι η μη ολοκλήρωση της απαιτούμενης επένδυσης μπορεί να οδηγήσει σε αναδρομική άρση της υπαγωγής στο φορολογικό καθεστώς από το πρώτο έτος εφαρμογής του.
Για επενδυτές με σημαντικό εισόδημα από το εξωτερικό, ο συνδυασμός αυτός αξίζει να εξεταστεί μέσω λεπτομερούς αξιολόγησης του συνολικού φορολογικού κόστους και των δικαιωμάτων διαμονής που μπορεί να προσφέρει. Για να συζητήσετε τις πτυχές του σχεδιασμού σας που αφορούν τη μετανάστευση και τις επενδύσεις στην Ελλάδα, επικοινωνήστε με την AP Legal και συντονίστε, σε συνεργασία με την ομάδα μας, τη φορολογική αξιολόγηση στις αντίστοιχες δικαιοδοσίες.
Διαβάστε εδώ το δημοσίευμα του BBC για τη σχεδιαζόμενη μετακίνηση του Chris Rokos στην Ελλάδα.
